Achterdeur op slot is beste strategie

Dat er een tekort ontstaat op de arbeidsmarkt, dat is inmiddels doorgedrongen. Een strategie bedenken om er iets aan te doen, is vers twee. Harder werven helpt niet, binden en boeien wel.

De eerste bumperstickers met 'Wij zoeken collega's' zijn weer gesignaleerd. Nog maar kortgeleden waren bedrijven bezig met overleven, nu hebben ze de knop 'werven' weer ingeschakeld. Om erachter te komen dat er verrekte weinig respons komt.

'We staan aan de vooravond van een aanbiedersmarkt, dat is zonneklaar', zegt Michiel Schoemaker, hoogleraar talent en identiteit in netwerkorganisaties aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, 'De "sense of urgency" is met de jaren gegroeid. Alleen zie ik bedrijven nog maar weinig actie ondernemen.'

Dossier: Arbeidsmarkt raakt oververhit



Leaseauto

Dat vindt ook Ron Jansen, managing partner bij Ebbinge. 'Je ziet wel de eerste schermutselingen op de arbeidsmarkt, zoals het aanbieden van een tweede leaseauto. Dat er structureel ánders moet worden nagedacht over het personeelsbestand, dat dringt nog niet door.'

Hij vertelt over een klant, een ict-bedrijf, die zich afvroeg hoe hij moest inspelen op het feit dat steeds meer werknemers voor zichzelf beginnen. Zou het handig zijn een soort 'flexibele schil' rond het bedrijf te bouwen? Jansen: 'Oeh, eng! En dan presenteren wij een kandidaat en zijn ze gelukkig. Kunnen ze de fundamentele discussie weer opschuiven.'

De boodschap is al wel doorgedrongen bij bedrijven die afhankelijk zijn van de instroom van starters. Accountants- en advieskantoor Deloitte wil bijvoorbeeld psychologen in dienst nemen. Die zouden bij uitstek geschikt zijn om lastige vragen te stellen over mogelijke fraude.

Iets anders

'Gewone' bedrijven zijn nog huiverig om eens iets anders te proberen, zegt Willemijn Rienks, manager campus bij Ebbinge. 'In het buitenland vinden ze het heel gewoon om bachelors aan te nemen, hier niet. In de advocatuur worden nu hele voorzichtige stappen gezet om van onderaf de instroom te verbreden. In Nederland kun je - in tegenstelling tot bijvoorbeeld Engeland - uitsluitend advocaat worden als je én een bachelor én een master in rechten hebt. Er zijn nu advocatenkantoren die de taken differentiëren, waardoor er ook mensen met een hbo rechten kunnen werken. Het is nog te vroeg om te zeggen of het een succes is.'

In het algemeen is het vergroten van de vijver waarin wordt gevist een goede strategie, zegt ze. 'Uiteindelijk is intelligentie de beste voorspeller voor succes. Je moet uitgaan van het potentieel, niet alleen van de studieachtergrond en het juiste profiel.'

Werkgeversmerk

Het ontwikkelen van een eigen 'employer brand' kan ook helpen, vindt Michiel Schoemaker. 'De jonge generatie oriënteert zich via merken. De praktische idealisten worden ze wel genoemd. Ze zijn op zoek naar een bedrijf waar ze iets kunnen bijdragen aan de wereld, maar wel op een concrete, praktische manier.' Een bedrijf als Fortis , dat in zijn managementtrainee-programma's projecten heeft opgenomen waarbij kansarme jongeren worden begeleid, heeft op de arbeidsmarkt beslist een streepje voor, denkt Schoemaker.

Daarnaast mag de interne arbeidsmarkt niet worden verwaarloosd. 'Er wordt nog te veel in termen van "inzetbaarheid" van personeel gedacht, en te weinig vanuit de werknemer, die bij zichzelf denkt: is dit werk eigenlijk nog wel leuk', zegt Schoemaker. Bovendien moeten bedrijven werknemers onderscheiden. 'Personeelszaken heeft vaak geen flauw idee wie er bij het bedrijf werken. Bedrijven moeten oppassen voor de valkuil van generieke maatregelen. Het kan bij jou heel anders zijn dan bij de buren.'

Achterdeur dicht

Een van de belangrijkste strategieën van de toekomst heet: de achterdeur op slot doen, zegt Jansen. 'Er zijn nog steeds bedrijven die denken dat het gras bij de buren groener is. Die willen dat wij een prachtige arbeidsmarktstrategie ontwerpen, terwijl ze hun eigen mensen met vijf jaar ervaring geen kansen bieden.'

Meer inspelen op wensen van vrouwen, van parttimers, van mensen met zorgtaken, vaker vragen wat de werknemers willen en hoe ze uitgedaagd kunnen blijven. 'Als iemand het goed doet, is er geen reden voor een gesprek', zegt Rienks. 'Maar voer je dat wel, dan kun je achter iemands impliciete behoeftes komen en daarop inspelen. Dat vergeten veel managers. Het gaat om het voorkomen van de "regretted losses", het vertrek van mensen die je graag had willen behouden.'

Lees de column van Arjan Eleveld over dit onderwerp: Werven met de kraan open

Een strategie die in ieder geval níet werkt, is uitsluitend lonen verhogen. Jansen: 'Dat helpt alleen als je nu onder de markt betaalt.'

HILDA BOUMA

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad