Bedrijven schreeuwen om initiatiefrijke, talentvolle (jonge) medewerkers. Willen open communiceren, snel besluiten nemen en daarom korte lijnen en zo min mogelijk echelons in het bedrijf. Bijbehorende slogan is: 'the Boundaryless Organization'.

Toch lijkt de discussie over verplatting van organisaties verstomd. De meeste bedrijven zijn na enkele experimenten teruggekeerd naar het aloude hiėrarchische recept: steile, strakke lijn, zo nodig aangevuld met "halfbazen", in functie wel baas, maar qua salariėring niet.

De vraag is: waarom? Het verband tussen structuur en succes van een bedrijf is sinds begin van de vorige eeuw eindeloos onderzocht. Resultaat: geen touw aan vast te knopen! Onlangs bij ons uitgevoerd promotieonderzoek geeft aan dat de bestuursvorm van bepaalde bedrijven er eigenlijk niet toe doet.

Men kiest wat voor een bepaalde periode geschikt lijkt op grond van historie, beschikbare managementcapaciteit en wat concurrenten doen. Het is het zoeken naar chemie. Zoals het Concertgebouworkest onder Bernard Haitink een zeer succesvolle klankkleur heeft ontwikkeld, die overal in de wereld herkend wordt. In bedrijven is het niet anders: het is zoeken naar chemie, waarvoor standaardreceptuur nog nauwelijks bestaat.

Gelukkig zijn er voorbeelden van bedrijven die ondanks geweldige groei toch een voorbeeldige openheid en transparantie laten zien. Van wat oudere datum is het toenmalige ict-bedrijf BSO van Eckart Wintzen, een van de profeten van modernisering van de bedrijfsstructuur. Dit bedrijf was opgebouwd uit kleine, later wat grotere, semi-autonome cellen, die ook best met elkaar mochten concurreren. BSO groeide onder meer met deze formule uit tot een groot bedrijf, op een gegeven moment overgenomen door Philips . Inmiddels is het na verschillende latere overnames opgegaan in Atos Origin . De filosofie van Wintzen tref je daar niet meer aan.

Een recenter voorbeeld is verzekeringsbedrijf Interpolis, dat niet alleen in zijn reclamespots het begrip 'glashelder' uitdraagt, maar ook qua management en organisatie zo eenvoudig en doorzichtig mogelijk probeert te zijn. 'Waarom: daarom, uw probleem wordt direct opgelost'.

Zulke bedrijven zijn aantrekkelijk voor de millenniumgeneratie, geboren tussen 1980 en 2000, die bijna even omvangrijk is als de babyboomgeneratie. Onderzoeksbureau Forrester concludeert hierover in de recente studie 'Is Europe Ready For The Millennials?':

- Organisaties moeten beslissen welke marketing- en informatiemethoden ze gaan inzetten om jonge medewerkers te ondersteunen in hun rol van toeleverancier (van kennis) en van partner.

Helaas denkt het management hier heel anders over dan jonge medewerkers.

- Organisaties aarzelen om state of the art techniek, zoals blogs en videogames, toe te passen bij hun strategie om klanten aan zich te binden, totdat ze echt zakelijk voordeel zien.

Van hier is het maar een kleine stap naar de initiatiefrijke talenten uit de aanhef: zij verwachten open communicatie, transparante structuren en snelle besluitvorming, onder meer om met deze nieuwe technieken aan de gang te gaan. Bedrijven en instellingen die hieraan niet tegemoet willen of kunnen komen, zullen zij mijden.

Prof. dr P.A.E. (Lisa) van de Bunt is emeritus hoogleraar management en organisatiekunde van de VU Amsterdam, directeur van VDBConsulting en voorzitter van i-enable.nl